Wat gaat de rente doen?

16-01-2023

Nieuws

Het jaar 2022 was op economisch gebied het jaar van de energiecrisis en torenhoge inflatie. Om het laatstgenoemde euvel te beteugelen, verhoogde de ECB het belangrijkste rentetarief, de depositorente, half december naar 2%. Kredietverleners reageerden daar in de laatste dagen van 2022 op met een verhoging van de hypotheekrentes. Kunnen we dit jaar een verdere stijging of juist een daling van de rente verwachten?

De Amerikaanse Federal Reserve, ’s werelds invloedrijkste centrale bank, laat de beleidsrente sinds maart vorig jaar trapsgewijs met 0,5 en 0,75% omhooggaan. Inmiddels staat de rente op zo’n 4,5%, achttien keer zo hoog als tien maanden geleden. De Fed zette reuzenstappen om de inflatie tegen te gaan en dat lijkt effect te hebben: het inflatiepercentage daalde van 9,1% in juni naar 7,1% in november 2022. Dat is echter nog altijd ver verwijderd van de 2% inflatie die de Federal Reserve nastreeft. Economen verwachten dan ook dat de Amerikaanse centrale bank de rente verder verhoogt als de economie niet voldoende afkoelt. Overigens is de huidige beleidsrente van de Fed heilig vergeleken bij de percentages die tussen pakweg de jaren zestig en begin jaren negentig golden. De rente kende in die periode uitschieters naar 10, 12 en 16%.

Inflatie daalt langzaam
De Europese Centrale Bank boekte met de renteverhogingen tot nu toe een zeer bescheiden succes. De inflatie in de Eurozone, gemeten volgens het geharmoniseerde Europese model (HICP), geeft een minimale daling aan, van 10,62% in oktober naar ongeveer 10,05% in november. Voor Nederland wordt over de maand december een inflatiepercentage van 9,6% geraamd. Het gaat dus in kleine stapjes. Aanvankelijk was de ECB nog gematigd positief over de ontwikkelingen, half december gaf de centrale bank te kennen dat een gemiddelde inflatie van 6,3% in 2023 realistisch is. Pas in 2024 zou de inflatie 3,4% en in 2025 2,3% kunnen bedragen.

Weer een half procent omhoog
Verdere renteverhogingen liggen dan ook in het verschiet. Klaas Knot, president van DNB en bestuurder van de ECB, meldde onlangs in een interview met de Financial Times, dat de Europese centrale bankiers pas op de helft zijn met het verhogen van de depositorente. Knot geeft aan dat de rente de komende maanden wederom een half%punt stijgt en in de zomer op haar top komt. ABN Amro schreef al in november dat de officiële rente waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2023 naar 2,5% gaat. Pas in de laatste maanden van 2023 zou de ECB de rente kunnen verlagen.

Hypotheekrente verdrievoudigd
Geldverstrekkers reageerden niet meteen op de renteverhoging van de ECB, maar in week 52 gingen de hypotheekrentes dan toch omhoog. Inmiddels zijn beleggers iets positiever gestemd en daalt de gemiddelde hypotheekrente met enkele tienden van%en. Tien jaar vast met NHG bedraagt nu gemiddeld 4,18%. Vijf jaar vast met NHG is gemiddeld 4,14% en de variabele rente met NHG staat op 3,46%. De vaste rentes zijn meer dan verdrievoudigd in vergelijking met een jaar geleden. Het is lastig te voorspellen hoe de hypotheekrente zich precies gaat ontwikkelen, want dat hangt af van de totale economische ontwikkeling. Als we het vooruitzicht op nieuwe renteverhogingen van de ECB als uitgangspunt nemen, dan ligt voor de komende maanden een lichte stijging van de hypotheekrentes in het verschiet.

Daling mogelijk
Na de periode van renteverhogingen door de ECB, die volgens DNB-president Knot dus in de zomer het toppunt bereikt, kan er ruimte zijn voor een geleidelijke daling van de hypotheekrente. Verschillende scenario’s zijn denkbaar. De energieprijs daalt verder, een beweging die we al maanden zien, en daardoor zwakt de inflatie sneller af dan voorzien. De ECB kan dan eerder voor een renteverlaging kiezen. Een zwart scenario is dat er alsnog strenge winterweken volgen, de energieprijzen omhoog knallen en daarmee de prijzen van producten. De inflatie zou in dat geval hoog blijven en de ECB ziet zich genoodzaakt de rente mee te laten stijgen.

Visie banken
ABN Amro voorziet dat de rentes op hypotheken met een korte rentevaste periode de komende tijd meestijgen met de stapsgewijze renteverhoging van de ECB. Op langere termijn zal de hypotheekrente met zowel een korte als lange rentevast-periode volgens de bank iets dalen. ING gaat ervan uit, dat de verslechterde economische vooruitzichten de kapitaalmarktrentes beperken. De kans dat de lange hypotheekrente stabiliseert, neemt naar inzicht van ING toe. De variabele hypotheekrente zou in de komende periode op gaan lopen.

Door: Martin Neyt